Wie een stakeholderoverzicht maakt, komt vroeg of laat bij een matrix terecht: invloed op de ene as, geraaktheid op de andere. Het idee is aantrekkelijk omdat het orde belooft. De praktijk is weerbarstiger, want de vraag "hoe scoort u invloed" veronderstelt dat er een vaste maatstaf is. Die is er niet. Invloed is geen eigenschap van een persoon of organisatie op zich; het is een relatie tussen een partij en een specifiek onderwerp, op een specifiek moment.
Een score van hoog of laag op invloed is een samenvatting, niet een meting. Achter die samenvatting zitten aannames: over wie toegang heeft tot beslissers, over wie een netwerk kan mobiliseren, over wie een onderwerp in de publieke aandacht kan zetten. Sommige van die aannames zijn te onderbouwen met feiten, zoals formele bevoegdheden of aandelenbelang. Andere zijn inschattingen die vandaag anders uitvallen dan volgend jaar. Een score is dus altijd een momentopname van wat een team op dit moment weet en vermoedt, niet een vaststaand feit over de stakeholder.
Dat is precies waarom de score alleen waarde heeft als hij herzien wordt. Een matrix die eenmaal is ingevuld en vervolgens jaren blijft liggen, vertelt u meer over de aannames van toen dan over de situatie van nu. Hetzelfde geldt voor hoe u geraaktheid scoort: een stakeholder die twee jaar geleden nauwelijks geraakt werd door uw beslissingen, kan dat nu wel zijn, zonder dat er iets in uw score-systeem op wijst als niemand het bijhoudt.
Een veelgemaakte vereenvoudiging is dat invloed een vaste eigenschap is van een partij, los van het onderwerp. Een toezichthouder met veel invloed op vergunningverlening heeft niet automatisch evenveel invloed op een reorganisatie. Een lokale actiegroep met weinig invloed op nationale wetgeving kan aanzienlijke invloed hebben op een specifiek bouwproject in haar omgeving. Dit wordt lastiger te overzien zodra er meerdere projecten tegelijk lopen: dan verschilt niet alleen de geraaktheid per project, maar ook hoe invloed verschuift wanneer er meerdere projecten lopen. Wie een score uit het ene project klakkeloos overneemt naar het andere, loopt het risico invloed te verwarren met reputatie, of met de laatste keer dat een partij zich hoorbaar maakte.
Dezelfde nuance geldt voor geraaktheid onder meerdere projecten tegelijk: een stakeholder die op zichzelf weinig raakt aan project A, kan cumulatief zwaar geraakt worden door de optelsom van A, B en C. Dat inzicht ontstaat pas als scores per project apart worden bijgehouden en vervolgens naast elkaar gelegd, iets dat nader wordt uitgewerkt onder de matrix bij meerdere lopende projecten.
De kwadranten van de matrix zijn nooit gelijk in urgentie. Het kwadrant dat de meeste aandacht vraagt is niet het kwadrant met veel invloed en veel betrokkenheid — die stakeholders zijn doorgaans al in beeld en al in gesprek. Lastiger is de stakeholder met veel invloed en weinig betrokkenheid: iemand die op het moment dat het hem uitkomt zwaar kan interveniëren, maar tot dan toe onzichtbaar blijft in het proces. Hoe daarmee om te gaan is een vraag die niet met een score alleen wordt beantwoord; ze wordt behandeld onder wat te doen met invloedrijke stakeholders die weinig betrokken zijn.
Een matrix invullen is niet neutraal. Wie de score toekent, legt daarmee vaak ook vast wie verantwoordelijk wordt voor het onderhouden van die relatie. Dat eigenaarschap wordt zelden expliciet besproken; het volgt impliciet uit wie het vakje heeft ingevuld of wie in de vergadering het hardst riep dat een partij belangrijk was. Dat leidt tot een bekend probleem: relaties met veel invloed belanden bij wie toevallig aanwezig was, niet bij wie het beste gepositioneerd is om het contact te onderhouden. Wie zich afvraagt hoe dat eigenaarschap wél expliciet gemaakt kan worden, vindt een uitwerking onder wie eigenaar wordt van een stakeholderrelatie.
Een matrix ordent wat een organisatie al vermoedt. Ze vertelt niet wat een stakeholder daadwerkelijk vindt van een besluit, en ze vervangt geen contact. De grens is dat wij het verschil kunnen blootleggen tussen het interne beeld van invloed en betrokkenheid en wat er extern feitelijk wordt gezegd, maar niet kunnen invullen wat een stakeholder denkt voordat hij dat zelf uitspreekt. Dat verschil, tussen het interne beeld en de externe uitspraak, is precies waar de Trust Baseline op is gebouwd: een interne uitvraag naast een externe stakeholder-uitvraag, met een commitment-tracker voor toezeggingen die zijn gedaan en een signaal-ritme om herhaaldelijk te toetsen of het beeld nog klopt. De tool is in aanbouw; wie hiermee wil werken, kan zich op de wachtlijst zetten.
Het scoren van invloed en geraaktheid is voor een deel patroonherkenning: wie heeft welk type onderwerp eerder beoordeeld, welke signalen wegen mee, hoe wordt een score bijgehouden over tijd en over projecten. Dat is werk dat zich laat ontleden in herhaalbare stappen, en dat maakt het interessant om naast een menselijk oordeel te leggen wat daarvan systematisch te ondersteunen is. Wie precies wil weten welk deel van dat scoringswerk zich daarvoor leent, vindt dat met de werkscan van FTE TO AI, die per taak berekent welk deel van het werk door AI is over te nemen.
Vraag maar. Het interessantste antwoord komt meestal van wie u nog niet heeft gesproken.
Antwoorden komen uit de kennisbank van deze site. Geen advies op maat, en geen scan van uw bedrijf.